Қазақ әдебиет үй жұмысы

Question

..Алып қорғанның құлағанын көрдім, Небары алты жасымда, Алып тұлғалар жылағанын көрдім, Бастарын сүйеп ғасырға. Алып таулардың шайқалғанын көрдім, Алты жасымда соны ұқтым: Алып сөздерді айта алғанын көрдім, Ат төбеліндей халықтың. Алып кітаптар торыққанын көрдім, Сол сәтте-ақ одан безінгем, Алып ойлардың қорыққанын көрдім, Ең бір нәзік сезімнен. Алып сағаттар тоқтағанын көрдім, Өлшенді уақыт жаңадан, Алып жүректер ақталарын көрдім, Алты-ақ жасар баладан. Алып құрлықтар теңселгенін көрдім, Темір бұғаулар тозғасын, Алып заңдардың кемсеңдеуін көрдім – Империяның көз жасын! Алып мұхиттар толқығанын көрдім, Бір тамшы суға байланып, Алып тәждердің балқығанын көрдім, Елтаңбаларға айналып. Алып мүсіндер қирағанын көрдім, Сұлаған жаудай жебеден, Алып саналар жиналарын көрдім, Тұрғызу үшін жаңа әлем! Құрыштардың да шірігенін көрдім, Сен боса, болат, тас егіл! Темір шымылдық түрілерін көрдім, Сахнаға шықты жас өмір! Алты жасымда! Жылаған жоқпын, сұраған жоқпын анамнан, Сол күні жаңа әнұран айтып оралған, Сол түні неге ұйықтамай маған бір аңыз айтып шыққанын Ұл жайлы Күннен жаралған. Түсінбесем де тыңдаймын, Онсыз да оны жесірлік салған жасытқан еді мұң-қайғы... Көзінің жасы сөйлеген түнді ұқпасам да, Аңыз ұнаған Жаралған Күннен Ұл жайлы! Деген де шығар «бодандық жайлы білмесін»: Сен түсін, дәуір, сонау бір қанды жыл кешір! Тарихтан дәріс оқитын менің анашым орта мектепте Ұлына бірақ айтпапты кісен, құлдық пен түрме бүргесін. Ерлікті айтқан, үйретпеді ол ездікті, Ұстатқан қалам, ұстатпады ол кездікті, «Құлыным, сенің тарихың басқа» деген тек, Ол, бəлкім, менен Сөз күтті! Ал бүгін, енді, Тарихты өзім білемін, Жолдарды сезем жонарқамменен мыңжылдар өткен ұлы елім. Ұлылық жайлы ойлайды басқа, Жап-жас шақ Ұлы қорғандардың күйреуін көрген жүрегім – Алты-ақ жасында ақырын көрген алыптың! ...Тәуелсіздік ше? Ол – менің тегім, ұлдарыма оны дарыттым. Тәуелсіздік – мен, ол – менің асқақ аңызым, Болмысы ол ұлдың өзіңнен туған, Жарық Күн!!!  
Өлеңде көркемдегіш құралдарды тауып беріңіздерші

Answer 1

Өлең өте күрделі, бейнелі тілге бай. Төменде негізгі көркемдегіш құралдар нақты мысалдарымен берілген:

---

1. Метафора (астарлы мағына)

Тура емес, ауыспалы мағынада қолданылған сөздер:

• «Алып қорғанның құлағанын көрдім»
  → Қорған = мемлекет, жүйе (КСРО құлауы)
• «Алып таулардың шайқалғанын көрдім»
  → Таулар = тұрақтылық, билік
• «Алып жүректер ақталарын көрдім»
  → Жүрек = адамдар, халық
• «Империяның көз жасы»
  → Империя = мемлекет, оның күйреуі
• «Тәуелсіздік – мен»
  → Автор өзін тәуелсіздікпен теңестіріп тұр

---

2. Эпитет (сипаттауыш сөздер)

Затты ерекше бейнелеп көрсетеді:

• алып қорған
• алып тұлғалар
• алып таулар
• алып ойлар
• алып мұхиттар
• алып тәждер
• жас өмір
• асқақ аңыз

→ «Алып» сөзі қайталанып, масштаб пен маңыздылықты күшейтеді

---

3. Қайталау (анафора)

Бір сөздің немесе құрылымның қайталануы:

• «Алып ... көрдім» (өлең бойы қайталанады)
  → Өте күшті ырғақ пен эмоция береді
• «Алты жасымда»
  → Негізгі идеяны бекітеді

---

4. Гипербола (әсірелеу)

Шектен тыс үлкейтіп көрсету:

• «Алып мұхиттар толқығанын көрдім»
• «Алып құрлықтар теңселгенін көрдім»
• «Алып заңдардың кемсеңдеуін көрдім»

→ Тарихи өзгерістерді аса ірі деңгейде көрсету

---

5. Теңеу (салыстыру)

• «Сұлаған жаудай жебеден»
  → Мүсіндердің құлауын жаумен салыстыру

---

6. Кейіптеу (жансызды тірілту)

Жансыз нәрсеге жан беру:

• «Алып кітаптар торыққанын көрдім»
• «Алып ойлардың қорыққанын көрдім»
• «Алып заңдардың кемсеңдеуін көрдім»

→ Абстракт ұғымдарға адам қасиеті берілген

---

7. Антитеза (қарама-қарсылық)

Қарама-қарсы ұғымдар:

• құлдық ↔ тәуелсіздік
• ескі әлем ↔ жаңа әлем
• империя ↔ еркіндік

---

8. Символ (белгілік мағына)

• Күн → өмір, еркіндік, болашақ
• Темір бұғау → бодандық
• Тәж → билік
• Қорған → мемлекет

---

Қысқа қорытынды:

Бұл өлеңде ең басты құралдар:

• метафора
• қайталау (алып...)
• гипербола
• кейіптеу

→ Өлеңнің негізгі әсері: тарихи өзгерісті бала көзімен, бірақ ғаламдық масштабта көрсету